MARSADAN BERBERA AMA QAYRKEED KA REEB AMA QEERKEED KU DARA!

In badan baan wax ka tilmaamey aragtideyda waxaa aan u arko in horumarku ku jiro iyo sida aan u arko shaqsiyan,balse taa macnaheedu ma aha
Mar walba taariikhda taxanaha ah ee dhinaca horumarka iyo dib u dhaca nolosha Adamaha waxaa sal dhig u ah go’aan qaadashada ugu dembeeya ee la qaato,hadii uu yahay go’aan shaqsi,mid qoys,mid koox yare,mid ururo,dawlad, iyo dawlado.

Go’aan qadashadu waa mar xalada ugu dambeysa ee wajahaada guusha ama guuldarada go’aan kaaga.

Somaliduna waxay ku maahmaahdaa: intaanad falin ka fiirso.

In badan baan wax ka tilmaamey aragtideyda waxaa aan u arko in horumarku ku jiro iyo sida aan u arko shaqsiyan,balse taa macnaheedu ma aha in ay aragtideydu tahay mida ugu saxsan,ama ugu wanaagsan balse waxaa jira dad badan iga aqoon,waayo aragnimo,xogxogaalnimo badan, balse si ka duwan u arka xalka,

sida aan anigu u arko ama qaar aanu isku aragtiba ka nahay. Tani waxay ku xidhan tahay wax yaabo badan in lagu kala aragti duwaano waxaana ka mid noqon kara arimahan kala duwan:

1- Daacadnimo iyo Daacad daro : Waxaa laga yaabaa in qofku daacad ka yahay aragtidiisa ku adan horumarinta dadkiisa iyo dalkiisa uu jecel yahayna wanaaga iyo horumarinta, balse aanu aqoon fiican u lahay ama xog saxaba ka haynin arimaha lagu horumarinayo dalkiisa ee markaa taagan. Tankale waxaa jiri karta in aanu muwaadinku daacadba ka ahayn in uu horumaro dalka iyo dadkuba, isaga oo famansan faa’iidada mashaariicdu u lee dahay horumarka dadka iyo dalkaba base dankale leh dantan kale waxay noqon kartaa mid isaga ku kooban ama mid uu cid kale ugu adeegayo oo cadaw ku ah dadka iyo dalkiisa loona adeegsanayo burburka iyo dib u dhaca dalkiisa hooyo.

2- Xasad: Xasadku waa astaan xun oo adamiga dabeecadahooda laga helo,waana ifafaale lagu burburiyo wanaaga iyo horumarka,balse aan guuleysan inta badan,waxaana uu inta badan ku wajehen yahay shakhsi,qoys,shuraako,ganacsi,iwm.

Waxaan maqlaa dad somaliyeed oo ku faanaya ereyadan :TALOBA XAASID BAAN KA AQAAN. Waana mid xitaa gaadha heer caalami ah oo dawli ah.

3- Aqoon daro: Waxaa jira in qof aan aqoontiisu gaadhsiisanba amaba waxba ka aqoonin shaqada loo idmadey uu isagu hadana yahay go’aamiyihii taladu ka go’aysey,isaga oo aan kalaba tashan cidii hawlsha la lahayd ee uga aqoonta badaneyd.

4- Kibir iyo Islaweyni: Waxaa jirta ama jiri karta in aay jiraan dad kibirsan oo isku cajibiyey in aan talo aaney go’aamini aaney dal ka socon sax iyo khaladba tooda loo raaco, waayo waa cuqaashii gobolka,siyaasiintii gobolka, aqoon yahan kii Iwm.Sida ay aamin san yihiin.

5- Xifaaltan Siyaasadeed iyo mid Shaqsi: Waxaa dhici kara in uu jiri karo in qaran dhan dantiisa horumarineed loo burburiyo xilfaan dhinaca siyaasada ah oo aan qiimo lahayn oo aan dhaafsiisaneyn uun qof nacayb,iwm.

Arimahani oo dhami waa kuwo caama oo ka dhaca meelo badan oo dunida ka mid ah taariikh ahaan wax badan loo soo joogey lagana qorey.

Haddii aan intaas ku dhaafo faaladeydaa guud waxaa xaqiiqa ah in sifooyinkaa aynu soo sheegnay qaar la mid ahi dad lihi ay ku xeeran yihiin qarankan Somaliland oo aan anigu aamin sanahay cadawgiisa gudaha iyo dabeduba iney ka badan yihiin inta inoo muuqata ee aynu arkeyno celcelis ahaana gaadhiba karaan 98%.

Halka 2% in xitaa ka yari aaminsan tahay in uu helo aqoonsi ma laha ama dadkan isku dashadey yaan la hager daameeynin.

Balse guud ahaan waxaan qabaa in dadka reer soomaliland 99.8% ay dalkooda oo aqoonsi hela halgan ugu jiraan iyo horumarkooda.Halka 0.2% la odhan karo waa ku xaasid dalkooda oo waxay lee yihiin dano kale duwan oo shaqsi,dhaqaale,siyaasadeed oo ay rabaan iney ku khiyaameeyaan 99.8% kale ee u heganka ah horumarinta dalkooda hooyo.

Tusaale 1.

Ka soo qaad maanta Adiga oo dukaan yare oo sandaqada ku haysata Jago weyn oo banaan 80*80 ah oo meesha ugu wanaagsan ganacsiga suuqa weyn ee (faras magaalaha) hargeysa laguu sheego in nin maalqabeen ah oo raba cid uu ku maalgeliyo hantidiisa qayb ka mida weliba aad u daneenaya dukaankaga yare ee sanadaqada ah inuu kaga dhiso Dabaq shub ah oo kala sareeya dabaqa hoosena uu kaga dhisayo Supar Market weyn oo casri ah mudo 20 sano ama inta uu xoolihiisii uu kugu malgeliyey ka helayo uu waxa ka soo baxa mashruucan qayb go’aan oo aad ku heshiisaan kuu ka qaatodakhgiina ,maxaad odhan lahayd adigu jawaabtu waa idinka xagiina.

Balse ogow ninkan Dukaankiisii waa loo Balaadhiyey oo Supar market baa looga dhigay xaga sarena guryaa looga dhisay dhulkina lagama wareegin,guryahan iyo Super market kana isagaa iska leh hadii uu qorshahaasi qaato.

Lakiin haddii uu diido 20 sanadood ee soo socda maxay noqon xaalkiisa dhaqaale ma garan karo.

Hadaba Marsadan Berbera ama Qayrkeed ka reeba ama Qayrkeed ku dara! Kala doorashadu waa idinka kuwa is bidaya in ay go’aanka ugu dambeeya lee yihiinow.

Aniga iyo inta ila aragtida ahi haddii Allah(swt) nagu simo, wax baanu ka qorin go’aanadiina taariikhda gala ama guul ha horseedo ama guur daro e waxaanu ku lifaaqin magacyadiina iyo wax aad sameyseen xumaan iyo samaaba.Balse hada idin kala garan miinee guuleysta!

Waad Mahadsantiin

M J Farah Political analyst and writer, BA, BEng (Hon), AVCE, Cert. C. Journalism Digital and Social Media
********************************************************************
Gabiley.net marnaba masuul kama aha Aragtida dadka kale. Qoraaga ayaa xumaanteeda, xushmadeeda iyo xilkeda sida. waxa kaliya oo Gabiley.net dhiirigalinaysaa, isdhaafsiga aragtida, canaanta gacaliyo talo wadaagga