Maxaad Kala Socotaa Mashruuca Biyo Balaadhinta Caasimada Ee Fashilmay

Inaga oo ogsoon in biyuhu yihiin lafdhabarta nolosha binaadamka aduunka meelkasta oo ay joogaan waxaan mawduucan u soo qaatay ka dib markaan millicsaday balanqaadkii madaxweyne axmed maxamed maxamuud silanyo uu dadweynaha caasimada jamhuuriyada somaliland u balan qaaday inuu biyaha ka haqabtiri doono mudo xileedkiisa ayaa waxaa hada soo baxday in mashruucii biyo balaadhinta caasimada jamhuuriyada somaliland uu haatan faashil ku dhawyahay kadib caqabado badan oo ka hor yimiday awgood iyo mooganaanta madaxweynaha qaranka oo ay ka go’nayd in uu caasimada biyo ku filan soo gaadhsiiyo mudada uu qarankan masuulka ka yahay sida uu qudbad sanadeedyadii la soo dhaafay uu ugu dari jiray ugana dhigi jiray ahmiyada koowaad ee caasimada dalka,

nasiib daro waxa taa laf dhuun gashay ku noqoday maareeyaha wakaalada biyaha hargiesa mudane ibraahin siyaad yoonis oo mashruucii biyo balaadhinta caasimada u badalay mid kaambayn oo wakhtiga ay bilaabanto hadal haynta isku shaandhaytu si xawli ah u shaqeeya wakhtiga kalena la yar yareyso si uu meesha u sii joogo.

Dhinaca kale bulsho weynta kala duwan ee ku nool caasimada dalku waxay si weyn ugu dhegtaagaysaa goorta ay iman doonaan biyuhu caasimada inkasta oo ay wakhti xaadirkan qaybo badan oo ka mid ahi ay raja dhigeen kadib markii ay dhagahooda ka badatay balanqaad aan waxba ka midho dhalin oo soo noq noqday sanadihii u danbeeyay oo uu maareeyaha wakaalada biyuhu ka sheegay saxaafada dalka sida TV yada iyo joornaalada dalka kasoo baxa kuwaas oo uu ku sheego goorkasta oo saxaafada uu la hadlayo sanadka soo socda bisha heblaayo ayay biyuhu caasimada si rasmi ah u soo gaadhayaan taas oo marar badan beenawday waxaana ugu danbaysay qudbadiisii uu sanadkan horaantiisii jeediy mar uu saxaafada kul hadlaayay xarunta biyo soo saarka ee geeddeeble taasi oo uu bulshada caasimada ee biyaha u ooman u sheegay in biyuhu soo gaadhi doonaan caasimada bisha todobaad ee sanadkan 2016 ee aynu ku jirno waa siduu hadalka u dhigay, bishii lixaad ee sanadka markii la gaadhayna wuxuu yidhi sanadka danbe horaantiisa ayay biyuhu imanayaan taasi oo aan suurto gal ahayn sababaha hoos ku xusan awgood.

Sidoo kale bulshada caasimada ayaa u baahan in lala socod siiyo hadba halka uu mashruucu marayo rasmi ahaan balse taasi ma ay suurto galin tan iyo maalintii mashruuca la bilaabay waayo maareeyaha wakaaladu marnaba ma ogola in saxaafada madaxa banaani tagto goobaha mashruucu ka socdo iyo sidoo kale mashruucii hore ee shiinaha ee shaqeeya isaga oo ka ilaaliya in si madaxbanaan loo soo warysto dadweynaha deegaanka iyo shaqaalaha mashruuca toona taasina waxaa ka markhaati ah aniga oo ah gudomiyihii hore ee degmada daarasalaam oo dhawr jeer arintaa isku khilaafnay, waxaana ilaa maanta oo uu mashruucu dhawrsano jirsaday la ogayn marxalada rasmiga ah ee uu marayo balse malahayga markaan qiyaaso waxaa uu mashruucaasi marayaa 40% boqolkiiba afartan waayo markaan eego shaqada la qabtay oo ah dhulka intii jilicsanayd ee sinayd iyo ta hadhsan oo ah dhulkii adkaa iyo dooxyadii iyo laagihii oo u baahan shaqo adag iyo wakhti dheer taasina waxay markaati u tahay in aan biyuhu caasimada soo gaadhi doonin sanadka soo socda wixii ka danbeeya mooyee.

Hadab hadaan intaa ku soo dhaafo araarta mawduucan waxaan si toos ah isku dul taagi doonaa saababa ama qodobada rasmiga ah ee mashruuca ragaadiyay ama u diiday in uu ku dhamaado wakhtigii loogu talo galay:

1. Maamul xumo:waxaa kow ka ah aqoon darada maamul ee maareeyaha wakaalada ee dhinaca mashruuca waayo maaha nin hore mashruuc noocan oo kale ah ama ku dhaw ka soo shaqeeya, mana fahansana ilaa imika mashruuca iyo sida uu u socdo taa waxaa kaaga markhaati ah beebkii la aasay sanadkii hore 2015 waxaa laga ilaabay xadhigii sheegayay meesha biyuhu ka daataan waqtigaasina waxaa maqnaa ninka jarmalka ah ee hubinayay habsami u socodka beebka waxaanu yimiday sanadkan waxaanu amray in dib loo faqo beebkii la aasay lana raaciyo xadhiga, waqti xaadirkan wey socotaa shaqadaasi dib u qodidu iyo qaladaad kaloo faro badan oo xaga maamulka ah.

2. Macaash raadis:waxaa mashruuca loogu talo galay in ay fuliyaan shirkado awood u leh shaqadan biyo balaadhinta waxaana loogu talo galay in shirkadahaa mareeyuhu kormeero oo uu talaaba kasta oo ay qaadaan inuu ka hubiyo in ay sidii loogu talo galay in ay u qabteen iyo in kale, mashruucana waxaa loo qaybiyay dhawr qaybood oo kale ah qeybta barkadaha oo ay wado shirkada Caalami iyo qaybta beebka Hargiesa-Geed deeble oo ay wado shirkada Star iyo qeybta Ceelasha biyaha ee Horhaadlay-geed deeble oo uu wado maareeyaha oo shirkad noqday, halkaan waxaa ka soo korodhay laba baylahood oo mashruuca ragaadiyay oo kala ah in maareeyihii hawshan kormeeri lahaa u qayb ka yahay shirkadaha macaash doonka ah iyo isaga iyo shaqaalihiisii oo ku mashquulay qeybtaa u maareeyuhu qaatay koontaraageeda ku darsoo awood iyo khibrad ay hawshan ku fuliyaan ma hayaan waxaa lagu wadaa tolaay aabahay goblan, waxaan u oo joogay in maalin maalmaha ka mid ah oo ay gabadh ka socota madaxda sare ee hayada UN habita ay timiday qeybtaa horahaadlay waxay aragtay godka beebka loo qoday waxay goobta dusheedii ka sheegtay in godka la qoday mid ka balaadhan in ay qandaraaska ku bixisay isla markaana ay lacagtiisa carabawday oo ay tidhi waxaan ku bixinay qoditaanka afar boqol oo kun oo doolar ( $400,000) cabirkiisana waxaa uu ahaa 2.5M balac ah iyo 3M oo dherer ah looguna talo galay in lagu dhex xidh xidho beebka, halka uu markaa qodnaa 1.5M balac ah iyo 2M oo dhererka hoose ah beebka la dhex dhigayay oo debeda lagu xidh xidhayay deedna lagu tuurayayna ay sheegtay in loogu talo galay in lagu dhex xidh xidho si aanu dhaawac mustaqbalka u keenin laakiin ay tuuridani mustaqbalka dhaawac u keenayso, balse wixii maalintaa ka danbeeyay godkii la balaadhiyay oo beebkiina lagu dhex xidh xidhay halka intii hore lagu tuuri jiray, waxaana iman doonta maalinta biyaha lagu soo tijaabiyo dhaawac ka yimaada waana ina daanweyne sida farsama yaqaanadii sheegeen.

3. Khibrad la’aan:waxaa lama dhaafaan ah in mashruucani u laan gadhaynayo khibrad la’aanta maareeyaha wakaalada biyaha hargiesa mudane ibrahin siyaad waayo waxyaabaha sida tooska ah mashruuca dib ugu dhigay waxaa ka mid ah in aan laga gaashaaman ama aan wax ku talo gal ah aan laga yeelan roobabka di’I doona mustaqbalka waxaana dhacday in roobabkii sanadkan horaantiisa in helay ay si weyn u wax yeeleeyeen beebkii la dhigay sanadkii hore sid aad ku arki doontaan sawirada hoose taasina waxay kaliftay in meelo badan daadku wax yeeleeyo beebka meelaha qaarna uu qaadoba taasna waxaa daba socotay in shaqadii lagu noqdo mar labaad waqti kalena ay qaadatay.

4. Musuq maasuq:waxaan la iska indha tiri karin in mashruuca uu ragaadiyay musuq maasuq casriyaysan oo aan abid lagu arag wakaalada biyaha waayo hore uma soo marin mashruuc intan le’eegi waana markii ugu horeysay taasina waxay sababay in la maamuli kari waayo, ilaa maantana ma jirto cid dabagal ku samaysay ama hanti dhawr galay oo hubiyay.

5. Deegaanka:waxaan la ilaabi karin in dadweynaha deegaanku qayb ka yihiin dibu dhaca ku yimiday mashruuca waayo waxaa dhacday bilawgii mashruuca in dadeynaha degmada daarasalaam ay si weyn u soo dhaweeyen mashruuca idil ahantiiba uguna deeqeen ceelasha beerihii laga qodi lahaa oo qof waliba oo maabka biyuhu ku dhacaaba uu beertiisa ka bixiyo ceelka ka kalena uu ogolaado in lineka la dhex mariyo waxay sheekadu is badashay markii la arkay maareeyihii oo shirkad isku badalay oo gaadiidkii iyo shaqaalihii wakaalada ku shaqaysanay mashruuciina isagu qaatay ayaa dadkii deegaanku mawqifkoodii is bedeley, wixii intaa ka danbeyayna waxaa lagu jiray marwalba meesha ceel laga qoday ama beebka la marinayo in lagu murmo taas oo ilaa maanta taagan waana sababaha ugu waaweyn ee dib u dhigay mashruuca. Lasoco qaybaha danbe……….

W/Q Mudane Maxamed Axmed Kibaar (Gudomiyihii hore ee Degmada Daarasalaam)

E_Mail: kibaar-30b@gmail.com

Tell: 063-4109884