Khatarta Ugu Weyn ee Somaliland ka Jirtaa waa Xisbiyada iyo Siyaasad Xumadooda (Faalo)

 Dawakha iyo siyaada aan jaangoonta lahayn ee Somaliland ee ka jirtaa waa mid ku dhisan dan shakhsi ee maaha mid ku dhisan aayo umadeed iyo aragti mustaqbaltoona.

Somaliland waxay ka mid tahay dhulka faro ku tiriska ah ee qarada Afrika ah ee nasiibka u yeelatay in dadku go’aan ka gaadhaan aayahooda siyaasadeed iyo cidii hogaaminlahayd tusaale ahaan dalalka Etobiya,Jabuuti,Ereteriya iyo dhulka kale ee Somaalida kale degtaba waa jaararka ugu dhaw Somaliland kamana dhacdo in shacbigu si xora ku dooran karo cida uu rabo balse fursadaas qaaliga ah ee ay gundhigeeda lahaayeen siyaasiyiin aragti dheeraa oo badi intoodii badnayd ka horumarijireen danahooda gaarka ah ta dadka waa mid haatan u muuqata gabaabsi waxaana siyaasiyiinta xiligan badankooda arigtoodu ku dhisantahay dhacdo maalin layda ah maxaan noqdaa iyo xilkaan qabtaa amaba hantidee heli karaa.

Hadaad u fiirsato warbaahinta habeen walba waxaad arkaysaa koox xisbi ka baxday oo xisbi kale gelaysa garabo magacyo la baxay oo gundhigoodu yahay dantii ay lahaayeen oo ay ka dhex arki waayeen xisbiyadii ay ku jireen halka kuwa hogaamada xisbiyada sadexda ah ee jira ay iyana danahooda gaarka si ay kuriga u fuulaan darteed hogaankii xibigii dhamaa ee umadu lahayd ku wareejinaya shakhsi iyagoo u maraya sifaha ina duuleeyay ee qabyaalada kaasi oo ay balanqaadku yahay inuu dabadii xisbiga qaato shakhsiga ay ku wareejinayaan.

Geesta kale waxaad arkaysaa hayadihii warbaahinta oo in badan oo ka mid ahi ay lakala safanyihiin dhinacyadan jahawareersan ee mid waliba ku mashquulsanyahay dhaca hantida dadka kuwaasi aan baadhitaan ku samaynaynin sababaha keenaya in xisbiyadii sheeganayay inay ku dhisan yihiin fikir siyaasi ah oo ka dheer qabyaalad iyo dan shaqsi ay u dhaqmayaan siyaabaha aynu wada aragnay.

Hadaan inyar dib idiin xasuusiyo dhacdooyinkii ugu danbeeeyay waxaa muuqata in xisbi xaakimkii Kulmiye xiligii uu lahaa shirweynihii xibiga uu madaxweynaha haatan talada hayaa ee Siilanyo u afdoobay xisbi qarankii ay dadku wada lahaayeen Muuse Biixi Cabdi kaasi oo la diiday in cidi kula tartanto iyada oo la oofinayay sida ay afkooda ka sheegaan siyaasiyiin xisbigan ka tirsani inuu jiray heshiisyo hore ay u gaadheen hogaanka xisbigaasi.

Dhanka kale siyaasiyiintii tira badnaa ee ka dareeray xisbiga Kulmiye waxay aadeen xisbiga Wadani oo ah xisbigii ay shacbiga uga digayeen xiligii ay Kulmiye ahaayeen in dadku doortaan iyagoo dhaliilayay siyaasada ay haatan hoos tageen waa tii ay dhaliilsanayeen waxa intaas sii dheer ka hor shirweynihii xisbigaas Mudane Cirro oo ah hogaankii xisbiga Wadani waxa uu sheegay in gudoomiyihii xisbiga uu ku wareejiyay Xildhibaan Cabdi qaadir jirde iyadoo xil ku cusub nidaamka asxaabtana uu iiga dhex muuqday xisbigaasi kaasi oo ah hogaamiyaha xisbiga una muuqatay mid ku dhisan taageero raadis iyo dan gaar ah.

Xisbigii Ucid dhankiisa hadii aynu eegno waxaa muuqataba in arinkaasu uu ku danbeeyay maxkamad taasi oo aan ahayn markii u horyasay balse ay jirtay maxkmad hore loogu kala baxay iyadoo haatana la sugayo shirweyne ay labada garab ee ishaystaa si wada jir ah u soo wada qabanqaabinayaan sida muuqata hogaamiyihii xisbigaas aasasay ee Faysal Cali waraabe ma ogola in xisbiga cid aan isaga ahayni u tartanto maadaama oo uu dhawaan shaaciyay inuu musharax yahay.

Faaladayadan gaaban oo ku salaysan aragtidayda gaarka waxaan ku soo gabagabayn lahaa su’aalo dhawr ah oo dhamaantoodba jawaabo u baahan.

1- Ma aqoonta nidaam siyaasadeedka xisbiyada ayaa inagu yar mise danta shakhsiga ayaa ka weynaatay danta qaranka?

2- Qaran ay hoogamiyaashiisii xisbiyadu hab qabiil iyo mid hantiyeedba ku baayacayaan qofkii bedelilahaa ma u muuqdaa mid guulaysankara oo ka turjumaya himiladii keentay in dalkani dib ula soo noqdo xoriyadiisii daluunta dheer ku dhacday?

3- In hogaamiyaasha xisbiyadu yihiin cid gaara (beesha dhexe) cadaalad deeqda ma helayaan degaanada haatanba cabashada iyo tabashada siyaasiga ahi ka jirto.

4- Ictiraaf ma lagu heli karaa nidaam ku dhisan boobka hantida umada, qabiil iyo nin jeclaysi ?

Maxamed Cawad Maxamed
Suxufi madaxbanaan Gothunberg Sweden
Email:cawad2010@gmail.com